Βρογχεκτασίες στα παιδιά
Οι βρογχεκτασίες στα παιδιά είναι σχεδόν μόνιμη, μη φυσιολογική διάταση των αεραγωγών (βρόγχων) που συνοδεύεται από παγίδευση εκκρίσεων και προδιάθεση για επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις. Στα παιδιά μπορεί να εμφανιστούν σε οποιαδήποτε ηλικία και έχουν ποικίλα αίτια. Η έγκαιρη διάγνωση και η σωστή παρακολούθηση μειώνουν τις υποτροπές και βελτιώνουν την ποιότητα ζωής.
Παθολογία:
Οι βρογχεκτασίες είναι δομική βλάβη των βρόγχων: οι αεραγωγοί διευρύνονται και πλέον δεν απομακρύνονται επαρκώς οι εκκρίσεις. Αυτό δημιουργεί ένα «κύκλο» φλεγμονής, με περισσότερες εκκρίσεις, συχνότερες λοιμώξεις και περαιτέρω βλάβη.
Συμπτώματα:
Τα πιο συχνά συμπτώματα που έχουν παιδιά ή έφηβοι με βρογχεκτασίες είναι:
- χρόνιος παραγωγικός βήχας με πτύελα ή παχύρρευστες εκκρίσεις
- επαναλαμβανόμενες πνευμονίες/βρογχίτιδες
- επεισόδια δύσπνοιας ή μειωμένη αντοχή στη δραστηριότητα
- σπάνια αιμόπτυση σε σοβαρές περιπτώσεις
Οι γονείς συχνά αναφέρουν ότι το παιδί έχει «ένα συνεχές βήχα που δεν περνάει».
Αιτιολογία:
Μερικές από τις συχνότερες αιτίες βρογχεκτασιών σε παιδιά και εφήβους είναι:
- μετα-λοιμώδης βλάβη (π.χ. μετά από σοβαρές λοιμώξεις αναπνευστικού ή εισρόφηση)
- ανατομικές ανωμαλίες ή επίμονη απόφραξη/εισρόφηση
- γενετικές/συστηματικές νόσοι, πχ κροσσοπάθειες (π.χ. κυστική ίνωση, πρωτοπαθής δυσκινησία κροσσών), έλλειψη α1 αντιθρυψίνης κτλ
- ανοσοανεπάρκειες, αυτοάνοσοι ή χρόνιες φλεγμονώδεις νόσοι
- βρογχοπνευμονική ασπεργίλωση και άλλα.
Διάγνωση:
Η διάγνωση στηρίζεται σε:
- λεπτομερές ιατρικό ιστορικό και κλινική εξέταση
- αξονική τομογραφία υψηλής ευκρίνειας (HRCT), το «χρυσό» πρότυπο για επιβεβαίωση των βρογχεκτασιών
- εργαστηριακός έλεγχος: καλλιέργειες από πτύελα/ρινοφαρυγγικό επίχρισμα, έλεγχος για κυστική ίνωση (τεστ ιδρώτα / γενετικός έλεγχος), ανοσολογικός και αλλεργιολογικός έλεγχος κ.ά.
- λειτουργικές πνευμονικές (πχ σπιρομέτρηση) όταν είναι εφικτό, σημαντικές για την παρακολούθηση
- Βρογχοσκόπηση και λήψη βρογχοκυψελιδικού εκπλύματος (BAL).
Ο στόχος είναι να εντοπιστεί αιτία, να καταγραφεί η έκταση των βλαβών και να σχεδιαστεί μακροχρόνιο πρόγραμμα παρακολούθησης.
Αντιμετώπιση:
Η θεραπεία στοχεύει στη μείωση υποτροπών, στην έλεγχο της φλεγμονής και στη βελτίωση της απομάκρυνσης των εκκρίσεων, με:
- στοχευμένα αντιβιοτικά για κάθε επεισόδιο, εφόσον απαιτούνται. Ιδανικά με βάση αποτελεσμάτων καλλιεργειών πτυέλων/ ΒΑL.
- αποχρεμπτικά & τεχνικές απομάκρυνσης εκκρίσεων: αναπνευστική φυσικοθεραπεία, συσκευές αποσυμφόρησης/πρόκλησης δονήσεων.
- εισπνεόμενα/νεφελοποιημένα βρογχοδιασταλτικά ή/και εισπνεόμενα/νεφελοποιημένα κορτικοστεροειδή σε επιλεγμένες περιπτώσεις.
- μακροχρόνιες / προφυλακτικές αντιβιοτικές στρατηγικές σε επιλεγμένους ασθενείς, μετά από απόφαση ειδικού
- χειρουργική εκτομή περιοχής σε εντοπισμένες, ανθεκτικές βλάβες (σπάνια)
- τακτικό εμβολιασμό (ετήσιος έναντι γρίπη), επανεμβολιασμός εάν χρειάζεται έναντι πνευμονιοκόκκου ή αιμοφίλου της γρίπης (επί χαμηλής αντισωματικής απάντησης και την κατάλληλη ηλικία) και αποφυγή παθητικού καπνίσματος.
Πότε να δείτε παιδοπνευμονολόγο:
Αν το παιδί έχει επίμονο παραγωγικό βήχα, επαναλαμβανόμενες πνευμονίες ή υπάρχει ιστορικό κυστικής ίνωσης/ανοσοανεπάρκειας/εισρόφησης κτλ, είναι απαραίτητη η εξειδικευμένη εκτίμηση για διάγνωση, ατομικό σχέδιο θεραπείας και μακροχρόνια παρακολούθηση.
