Δύσπνοια στην άσκηση
Η δύσπνοια στην άσκηση (exercise-induced breathlessness) είναι ένα σύμπτωμα που βλέπουν πολλοί γονείς: το παιδί λαχανιάζει, βήχει ή «σφυρίζει» όταν τρέχει ή παίζει. Συχνά είναι δικαιολογημένη — ειδικά μετά από πολύ έντονη άσκηση — αλλά όταν η δύσπνοια εμφανίζεται εύκολα, νωρίς στην άσκηση ή συνοδεύεται από βήχα/συριγμό/ συσφικτικό θωρακικό άλγος, χρειάζεται αξιολόγηση.
Μικρή διαφορά: φυσιολογική κόπωση vs παθολογική δύσπνοια
Να θυμάστε ότι μετά από ένα δυνατό παιχνίδι είναι φυσιολογικό ένα παιδί να λαχανιάσει. Προβληματίζομαστε όταν:
- η δύσπνοια ξεκινά πριν το παιδί «ζεσταθεί»
- το παιδί χρειάζεται πολλά λεπτά για να ανακάμψει
- υπάρχουν συριγμός, βήχας ή πόνος στο στήθος
- το παιδί αποφεύγει την άσκηση από φόβο.
Αιτιολογία:
Οι πιο συχνές αιτίες που σχετίζονται με δύσπνοια στην άσκηση:
- άσθμα που ενεργοποιείται από την άσκηση (exercise-induced bronchoconstriction).
- δυσλειτουργία φωνητικών χορδών (vocal cord dysfunction), εμφανίζεται συχνά με δύσπνοια στην εισπνοή και χωρίς αλλαγές στη σπιρομέτρηση
- κακή φυσική κατάσταση / κόπωση, ειδικά σε παιδιά με καθιστική ζωή
- ρινική συμφόρηση / αλλεργική ρινίτιδα που επηρεάζει την αναπνοή από τη μύτη
- Σπανιότερα: καρδιακά προβλήματα, αναιμία, ανατομικά προβλήματα του αναπνευστικού, χρόνια πνευμονοπάθεια.
Συμπτώματα:
Τα συμπτώματα που χρειάζονται προσοχή είναι:
- έντονο λαχάνιασμα με μικρή προσπάθεια
- βήχας κατά ή μετά την άσκηση
- συριγμός (σφύριγμα) ή αίσθημα σφυξίματος στο στήθος
- κόπωση, ζάλη ή λιποθυμική τάση (σπάνιο, απαιτεί άμεση εκτίμηση)
- αποφυγή δραστηριοτήτων/μειωμένη αντοχή σε σχέση με συνομηλίκους.
Διάγνωση:
Η διάγνωση περιλαμβάνει:
- λεπτομερές ιστορικό (πχ πότε, πόσο συχνά, διάρκεια, τί την προκαλεί)
- κλινική εξέταση και ακρόαση πνευμόνων
- σπιρομέτρηση ή/και δοκιμασία βρογχοδιαστολής σε μεγαλύτερα παιδιά
- δοκιμασία κόπωσης (exercise test) εάν απαιτείται
- λαρυγγοσκόπηση κατά την άσκηση όταν υποπτευόμαστε δυσλειτουργία φωνητικών χορδών
- αλλεργιολογικός έλεγχος επί ενδείξεων
- καρδιολογικός έλεγχος επί ενδείξεων
- ακτινογραφία θώρακος εάν κρίνεται σκόπιμο
- πιο εξειδικευμένος εργαστηριακός και απεικονιστικός έλεγχος εάν κρίνεται απαραίτητο.
- απαραίτητος ο φυσιολογικός καρδιολογικός έλεγχος.
Στόχος: να ξεχωρίσει το άσθμα από άλλες αιτίες και να σχεδιαστεί στοχευμένη θεραπεία.
Θεραπεία:
Η θεραπεία εξαρτάται από την αιτιολογία:
- επί ύπαρξης άσθματος: συχνά βοηθά ένα εισπνεόμενο βρογχοδιασταλτικό (Aerolin) 10–15 λεπτά πριν την άσκηση, όμως μόνο μετά από ιατρική εκτίμηση, σε έδαφος προφύλαξης με εισπνεόμενο κορτικοστερειδές ανάλογα με την ηλικία
- επί αλλεργικής ρινίτιδας, η αντιμετώπισή της βελτιώνει την αναπνοή
- εκπαίδευση στην τεχνική χρήση εισπνεομένων φαρμάκων/ συσκευών (spacer, μάσκα) όπου χρειάζεται
- προθέρμανση: σταδιακή αύξηση της έντασης μειώνει τα συμπτώματα και βελτιώνει τη φυσική κατάσταση με προσαρμοσμένο πρόγραμμα, μετά από παιδοπνευμονολογική εκτίμηση και μη ανεύρεση επιβαρυντικών παραγόντων.
Πότε χρειάζεται εκτίμηση από παιδοπνευμονολόγο:
Αναζητήστε άμεση ιατρική βοήθεια αν υπάρχει:
- σοβαρή δυσκολία στην αναπνοή
- κυάνωση στα χείλια και στο πρόσωπο
- έντονη κόπωση ή λιποθυμία
- αιμόπτυση
Ενδείξεις για εξειδικευμένο έλεγχο από παιδοπνευμονολόγο εάν:
- τα επεισόδια επαναλαμβάνονται συχνά σε μία περίοδο
- το παιδί χρειάζεται επανειλημμένα φάρμακα ή νοσηλείες
- η δύσπνοια επηρεάζει την αθλητική δραστηριότητα του παιδιού και επιφέρει φόβο στην οικογένεια.
Εξειδικευμένος έλεγχος μπορεί να αποκαλύψει υποκείμενους επιβαρυντικούς παράγοντες και να προτείνει πρόγραμμα παρακολούθησης.
